Kim Hoa

Rừng ngập mặn là hệ sinh thái đặc thù, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững vùng ven biển. Trong hệ sinh thái này, có các loài cây với hệ rễ đặc trưng, phát triển mạnh mẽ trong điều kiện ngập mặn đã và đang phát huy hiệu quả trong việc kiến tạo đất và góp phần mở rộng diện tích rừng. Đó chính là loài Mấm và Bần.

Trong quần xã thực vật rừng ngập mặn, Mấm và Bần thường phân bố ở vùng ven bãi bồi, nơi đầu sóng ngọn gió. Sở hữu hệ thống rễ vô cùng đặc biệt, chúng được ví như “những chiến binh tiên phong”, đóng vai trò mở đường cho sự hình thành và mở rộng đất liền, tạo nền tảng cho các loài cây ngập mặn khác phát triển ở phía trong: Với hệ rễ cọc cắm sâu vào lòng bùn lầy cùng hệ thống rễ ngầm cạn, phát triển chằng chịt lan rộng theo phương ngang tạo thành mạng lưới đan xen, quấn chặt lấy bùn. Từ hệ rễ ngang này, mọc ra vô số nhánh rễ (rễ thở) vươn lên khỏi mặt bùn, dày đặc như một bãi chông giúp cây lấy oxy ngoài không khí hoặc nước có oxy hòa tan.

Theo chế độ bán nhật triều, dòng nước mang theo bùn non và phù sa len lỏi vào rừng. Chính nhờ hệ rễ thở này của loài Mấm, Bần đã làm chậm dòng chảy, cùng với các vật rụng, tạo điều kiện cho các hạt phù sa lắng đọng quanh rễ. Theo thời gian, nền đất quanh rễ được bồi đắp từng lớp, cao dần lên, hình thành nên bãi bồi tự nhiên. Chưa dừng lại, sứ mệnh tiên phong của Mấm, Bần vẫn tiếp tục. Hạt giống của chúng rơi rụng, phát tán theo dòng nước, bám vào bùn, nảy mầm, phát triển, hình thành những cá thể mới trên nền đất mới hình thành này. Cứ như vậy, lớp cây phía ngoài mở rộng dần, nền đất bùn phía trong dần ổn định tạo điều kiện thuận lợi cho các loài cây ngập mặn khác tiếp bước phát triển theo. Quá trình này diễn ra một cách tự nhiên, bền bỉ, từng bước vươn ra hướng biển, mở rộng diện tích rừng ngập mặn.

Hệ rễ và thân cây còn hoạt động như những "hàng rào xanh" chắn sóng trong các đợt triều cường hay bão lũ. Sóng vỗ vào rừng ngập mặn sẽ bị hệ thực vật hấp thụ lực tác động, giúp giảm thiểu xói mòn, ngăn không cho dòng nước cuốn trôi lớp đất bùn.

Có thể nói, Mấm, Bần chính là “người hùng thầm lặng”, không chỉ giữ, bồi tụ đất, lấn biển mà còn góp phần bảo vệ toàn bộ hệ sinh thái rừng ngập mặn và cộng đồng ven rừng. Với mỗi cây vươn lên là từng lớp đất mới được bồi đắp và mở rộng. Giữ rễ - giữ cây - giữ đất - là giữ lấy cuộc sống bền vững cho hôm nay và mai sau./.

Mấm, Bần - Những chiến binh tiên phong

Hệ rễ cây Bần trắng (Sonneratia alba)

Hệ rễ hình chông và chân nôm đan xen nhau

Bãi bồi ven sông RNM Cần Giờ

Qủa Mấm trắng (Avicennia alba Blume)

Qủa Bần Ổi (Sonneratia ovata Back)